Sufijo
-si(s)/-s(o)- -σις/-σι-/-σο-/-σ- gr., hace sust., 'acción'
Nota: Sufijo de femenino característico del vacabulario científico griego. Surgió por la necesidad de formar sustantivos abstractos. Se ha mantenido inalterado en español excepto en algunas palabras españolas que terminan en -e por su paso por el latín, al ser el acusativo correspondiente latino acabado en -em. Ha sido enormemente productivo en vocabulario científico moderno donde se ha usado en derivaciones de ahí su frecuencia en posición interior en las formas -si-, -so- (por combinación con la vocal de unión -o-).
Aparece integrado en los lexemas:
ba(si)-, géne-sis, kent-ē-sis, kīnēsi(s), koín-ōsis, lý-sis, phy-si, phý-sis,
poíē-sis, ptō(sis), rhēg-sis, sklēr-ōsis, stá-sis, stén-ōsis, strep-si, sýn-the-sis, thé-sis.
Por ello en esta ficha no figuran las palabras que usan esos lexemas a pesar de que tienen este sufijo. La forma adjetival de las palabras formadas por este sufijo es -ti-co/-ca.
Aparece integrado en los lexemas:
ba(si)-, géne-sis, kent-ē-sis, kīnēsi(s), koín-ōsis, lý-sis, phy-si, phý-sis,
poíē-sis, ptō(sis), rhēg-sis, sklēr-ōsis, stá-sis, stén-ōsis, strep-si, sýn-the-sis, thé-sis.
Por ello en esta ficha no figuran las palabras que usan esos lexemas a pesar de que tienen este sufijo. La forma adjetival de las palabras formadas por este sufijo es -ti-co/-ca.
25 palabras antiguas usan el sufijo:
| Palabra | Fecha 1ª docum. | Tipología |
|---|---|---|
| anaclisis | 1713 | documentada |
| anamnesis | 1546 | documentada |
| catarsis | 1803 | documentada |
| catéresis | 1844 | documentada |
| cripsis | 1920 | documentada |
| crisis | Antigua | sin asignar |
| diabrosis | 1534 | documentada |
| diaforesis | Antigua | sin asignar |
| diagnosis | 1595 | documentada |
| diástasis | 1579 | documentada |
| diéresis | 1532 | documentada |
| diuresis | 1668 | documentada |
| dosis | Antigua | sin asignar |
| elipse | 1575 | documentada |
| emesis | 1875 | documentada |
| epicrisis | 1864 | documentada |
| epistaxis | 1682 | documentada |
| exéresis | 1780 | documentada |
| éxtasis | Antigua | - |
| fase | 1544 | documentada |
| foresis | Antigua | sin asignar |
| hipercrisis | 1683 | documentada |
| metástasis | 1599 | documentada |
| mímesis | 1539 | documentada |
| prognosis | Antigua reintroducida | sin asignar |
10 palabras antiguas con cambio de significado usan el sufijo:
| Palabra | Fecha 1ª docum. | Tipología |
|---|---|---|
| aféresis | 1559 | documentada |
| apocalipsis | 1958 | reintroducida |
| catexis | 1922 | documentada |
| diapausa | 1893 | reintroducida |
| diapédesis | 1529 | documentada |
| ecdisis | 1854 | documentada |
| éntesis | 1896 | documentada |
| histeresis | 1882 | documentada |
| sepsis | Antigua reintroducida | sin asignar |
| sinapsis | 1895 | reintroducida |
108 neologismos usan el sufijo:
| Palabra | Fecha 1ª docum. | Tipología |
|---|---|---|
| adiaforesis | 1845 | documentada |
| alexitimia | 1976 | documentada |
| anemotaxis | 1983 | documentada |
| anfimixis | 1893 | documentada |
| antesis | 1801 | documentada |
| artrodesis | 1878 | acuñada por E. Albert |
| asterixis | 1949 | acuñada por R.D. Adams y J.M. Foley |
| autofagolisosoma | 1972 | documentada |
| automixis | 1922 | documentada |
| autosindesis | 1929 | documentada |
| bacteriostasis | 1929 | documentada |
| baragnosis | 1950 | documentada |
| barognosis | 1917 | documentada |
| biofilaxis | 1977 | documentada |
| bioprótesis | 1966 | documentada |
| bradiaúxesis | 1941 | documentada |
| calcinosis | 1908 | documentada |
| cariocinesis | 1882 | acuñada por W. Schleicher |
| cariópside | 1830 | documentada |
| cariorrexis | 1898 | documentada |
| catafilaxis | 1921 | documentada |
| catamnesis | 1916 | documentada |
| catepsina | 1929 | acuñada por R. Willstätter |
| causalgia | 1864 | acuñada por S. W. Mitchell |
| cinesiterapia | 1847 | documentada |
| cirsodesis | 1953 | documentada |
| citaféresis | 1980 | documentada |
| citocinesis | 1919 | documentada |
| citolisosoma | 1969 | documentada |
| colemesis | 1953 | documentada |
| coleresis | Neol. s. XIX | sin asignar |
| coreclisis | 1855 | documentada |
| criptobiosis | 1959 | acuñada por D. Keilin |
| diacinesis | 1897 | acuñada por V. Haecker |
| dictiocínesis | 1920 | documentada |
| ecdisona | 1956 | documentada |
| electroforesis | 1911 | documentada |
| elipsoide | 1721 | documentada |
| enterorrexis | Neol. s. XIX o XX | sin asignar |
| entesopatía | 1971 | documentada |
| enuresis | Neol. s. XIX | sin asignar |
| epifisiodesis | 1925 | documentada |
| espondilolistesis | 1853 | acuñada por H.F. Kilian |
| facometacoresis | Neol. s. XIX o XX | sin asignar |
| fagolisosoma | 1963 | documentada |
| filotaxis | 1835 | documentada |
| fotocinesis | 1883 | acuñada por T.W. Engelmann |
| halisteresis | Neol. s. XIX o XX | sin asignar |
| heliotaxis | 1898 | documentada |
| hemacrosis | Neol. s. XIX o XX | sin asignar |
| hematemesis | 1800 | documentada |
| hemocatéresis | Neol. s. XIX o XX | sin asignar |
| hemolisina | 1900 | documentada |
| hemoptisis | 1646 | documentada |
| heterocigosis | 1912 | documentada |
| heterotaxis | Neol. s. XIX o XX | sin asignar |
| hiperémesis | 1855 | documentada |
| hipodermoclisis | 1884 | documentada |
| hipopiesis | Neol. s. XIX o XX | sin asignar |
| inmunoelectroforesis | 1958 | documentada |
| intercinesis | 1905 | acuñada por V. Grégoire |
| kinesiología | 1894 | documentada |
| kinesioterapia | 1847 | documentada |
| kinesiterapeuta | 1948 | documentada |
| lisar | 1927 | documentada |
| lisina | 1891 | acuñada por E. Fischer |
| lisogenia | Neol. s. XX | sin asignar |
| lisógeno, na | 1895 | documentada |
| lisosoma | 1955 | documentada |
| lisotrofia | Neol. s. XX | sin asignar |
| lisozima | 1922 | documentada |
| macrotaxonomía | Neol. s. XX | sin asignar |
| metecdisis | Neol. s. XIX o XX | sin asignar |
| mielosquisis | Neol. s. XIX o XX | sin asignar |
| mitoclasis | Neol. s. XIX o XX | sin asignar |
| mixotrofia | 1897 | acuñada por W. Pfeffer |
| ocronosis | 1866 | acuñada por R. Virchow |
| oftalmosteresis | Neol. s. XIX o XX | sin asignar |
| parasíndesis | 1907 | acuñada por V. Haecker |
| parataxón | 1956 | documentada |
| partenomixis | Neol. s. XIX o XX | sin asignar |
| patomimesis | Neol. s. XX | sin asignar |
| pepsina | 1836 | acuñada por Th. Schwann |
| pepsinógeno | 1878 | documentada |
| pericardiolisis | Neol. s. XX | sin asignar |
| perístalsis | Neol. s. XIX | sin asignar |
| profilaxis | 1612 | documentada |
| psicocinesis | 1914 | documentada |
| psicognosis | 1891 | documentada |
| quimiocinesis | 1900 | documentada |
| quimioprofilaxis | 1949 | documentada |
| quimiotaxis | 1888 | acuñada por W. Pfeffer |
| quinesina | 1962 | documentada |
| rigosis | Neol. s. XIX o XX | sin asignar |
| serodiagnosis | 1896 | documentada |
| sincinesis | 1881 | documentada |
| taxidermia | 1806 | documentada |
| taxón | 1926 | acuñada por A. Meyer-Abich |
| taxonomía | 1813 | acuñada por A.P. de Candolle |
| taxonómico,ca | 1852 | documentada |
| termotaxis | 1891 | documentada |
| tirémesis | 1857 | documentada |
| tixotropía | 1927 | acuñada por T. Péterfi |
| triconosis | Neol. s. XIX o XX | sin asignar |
| tripsina | 1874 | acuñada por W. Kühne |
| trofalaxis | Neol. s. XX | sin asignar |
| trofotaxis | 1897 | documentada |
| zoonosis | 1876 | documentada |
Forma del sufijo en español:
s(o), sis
s(o), sis



